Hóa chất keo tụ PAC – Phần 3: Hướng dẫn sử dụng Hóa chất keo tụ PAC đúng kỹ thuật trong ao nuôi tôm

Trong nuôi tôm công nghiệp, chất lượng nước luôn là yếu tố quyết định trực tiếp đến sức khỏe, tốc độ tăng trưởng và năng suất cuối vụ. Cùng với xu hướng nuôi mật độ cao, các tác nhân gây ô nhiễm như chất hữu cơ, xác tảo, kim loại nặng, cặn lơ lửng… ngày càng tích tụ nhanh hơn trong ao. Điều đó khiến nhu cầu sử dụng các chế phẩm xử lý nước hiệu quả, an toàn và tối ưu chi phí trở nên cấp thiết.

Trong số các hóa chất xử lý nước phổ biến, Hóa chất keo tụ PAC (Poly Aluminium Chloride) được xem là giải pháp chủ lực nhờ khả năng keo tụ – lắng vượt trội, giúp làm trong nước nhanh, ổn định hệ sinh thái ao nuôi và giảm thiểu rủi ro bùng phát dịch bệnh. PAC được ứng dụng rộng rãi không chỉ trong công nghiệp mà còn trong sản xuất nước sạch và đặc biệt hiệu quả trong nuôi tôm thâm canh – siêu thâm canh.

1. Hướng dẫn sử dụng Hóa chất keo tụ PAC đúng kỹ thuật trong ao nuôi tôm

Việc dùng PAC đúng kỹ thuật đóng vai trò quyết định đến hiệu quả xử lý nước. Điều đầu tiên cần bảo đảm là hòa tan PAC trước khi đưa xuống ao. Dạng bột cần được pha loãng theo tỷ lệ 1 kg PAC bột với 50-100 lít nước, khuấy đều cho tan hoàn toàn rồi tạt quanh ao. Dạng dung dịch có thể được sử dụng trực tiếp, nhưng vẫn nên pha thêm nước để dễ phân tán.

Ứng dụng của hoá chất PAC trong ao nuôi tôm

Thời điểm xử lý thích hợp nhất là buổi tối hoặc sáng sớm, khi tảo chưa quang hợp mạnh và các yếu tố môi trường tương đối ổn định. Việc tránh tạt PAC giữa trưa giúp giảm nguy cơ sốc tảo và hạn chế biến động pH.

Liều lượng sử dụng phụ thuộc vào mức độ đục của nước. Đối với ao mới cấp nước, liều có thể từ 1 đến 2 kg/1000 m³. Đối với ao đang nuôi nhưng bị đục do tảo dày hoặc chất hữu cơ cao, liều có thể từ 3 đến 5 kg/1000 m³. Nên tiến hành thử liều trên diện tích nhỏ trước để xác định lượng PAC phù hợp cho từng điều kiện cụ thể.

Sau xử lý PAC, việc bật quạt nước là cần thiết để PAC phân tán đều nhưng không nên sục khí quá mạnh ở giữa ao vì có thể làm phá vỡ bông cặn. Sau 1-2 giờ, bông cặn sẽ lắng xuống đáy, giúp cải thiện độ trong rõ rệt. Cuối cùng, cần xiphon đáy hoặc hút bùn để loại bỏ lượng cặn lắng, tránh tích tụ quá mức.

Cách pha hóa chất keo tụ PAC cũng khá đơn giản, chỉ cần chúng ta nhớ các công thức sau đây:

• Pha chế PAC thành dung dịch 5% – 10% rồi châm vào nguồn nước cần xử lý.
• Liều lượng PAC khi cần xử lý nước mềm: 1 – 10g/m3 PAC (tùy vào độ đục của nước thô).
• Liều lượng PAC khi cần xử lý nước thải đối với nhà máy giấy, nhà máy dệt nhuộm, nhà máy chế biến thủy hải sản, nhà máy thực phẩm, lò mổ gia súc, nước thải sinh hoạt,..: 20 – 200 g/m3 tùy theo tính chất của nước thải cần phải xử lý.

Xem thêm Hóa chất keo tụ PAC – Phần 2: Cơ chế hoạt động và lợi ích của Hóa chất keo tụ PAC

2. Những lưu ý, sai lầm thường gặp và cách phòng tránh khi dùng Hóa chất keo tụ PAC

Nhiều trường hợp sử dụng PAC không đạt hiệu quả là do thao tác sai kỹ thuật. Một trong những sai lầm phổ biến nhất là tạt PAC trực tiếp vào ao mà không hòa tan. PAC dạng bột khi gặp nước sẽ kết thành từng mảng, làm giảm khả năng phân tán và hiệu lực keo tụ.

Một lỗi thường gặp khác là sử dụng PAC vào thời điểm tảo đang quang hợp mạnh. Điều này khiến tảo chết hàng loạt, giải phóng ammonia và COD, dẫn đến nước bị sốc hoặc đổi màu đột ngột. Tình trạng này đặc biệt nguy hiểm trong mô hình nuôi mật độ cao.

Việc sử dụng liều quá cao cũng gây ảnh hưởng đến độ kiềm, khiến nước bị “chai màu” và khó gây lại màu tảo có lợi. Ngoài ra, PAC không nên được sử dụng cùng lúc với vôi hoặc các hóa chất kiềm mạnh vì có thể làm mất tác dụng keo tụ.

Sử dụng hóa chất keo tụ PAC quá liều trong ao nuôi tôm

Để tránh sai sót, cần đảm bảo quan sát kỹ màu nước, độ trong, mật độ tảo và các chỉ số cơ bản như pH, kiềm, DO trước khi xử lý. Trang trại nên sử dụng PAC chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng để tránh trường hợp PAC pha tạp làm nước bị vàng hoặc tạo lượng bùn lớn quá mức.

Tóm lại, người dùng cần lưu ý khi sử dụng hoá chất keo tụ PAC ở các điểm sau:

• Do tính chất khá mạnh, chỉ cần liều lượng rất nhỏ là đã có thể xử lý khối lượng lớn nước thải nên việc sử dụng hóa chất PAC với hàm lượng quá cao sẽ gây hiện tượng tái ổn định của hạt keo.
• Lượng Chloride trong PAC sẽ làm quá trình ăn mòn diễn ra nhanh hon, đặc biệt là ở những nơi có cặn bùn nhiều.
• Nên để PAC ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp.
• Tùy thuộc vào tính chất hóa học và quy trình xử lý nước, các loại hỗn hợp cụ thể có thể được tính toán ra công thức cụ thể để đáp ứng nhu cầu sản xuất nước chất lượng cao và giảm thiểu chi phí.

3. Xu hướng sử dụng Hóa chất keo tụ PAC trong nuôi tôm công nghệ cao

Trong các mô hình nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh, PAC ngày càng được xem là vật tư bắt buộc trong quy trình quản lý nước chuẩn. Từ hệ thống ương ấu trùng đến ao nuôi thương phẩm, PAC giúp duy trì độ trong ổn định, giảm tải hệ vi khuẩn gây bệnh và tạo nền tảng cho sự phát triển của vi khuẩn có lợi.

Xu hướng hiện nay là kết hợp PAC với hệ thống lọc cơ học hoặc ao lắng tuần hoàn. PAC được sử dụng để xử lý nước đầu vào, sau đó nước được chuyển sang ao nuôi trong tình trạng sạch và ổn định hơn. Các mô hình nuôi tôm tuần hoàn RAS tại Thái Lan, Ấn Độ và Việt Nam đều ưu tiên PAC cho giai đoạn làm trong nước.

PAC cũng đang được ứng dụng trong các trại giống, nơi yêu cầu độ trong và độ sạch của nước cao hơn nhiều so với ao thương phẩm. Việc kiểm soát môi trường tốt giúp giảm nguy cơ mầm bệnh đi vào hệ thống và cải thiện chất lượng post-larvae.

Hóa chất keo tụ PAC ở trong nuôi tôm được ứng dụng nhiều trong việc:

• Xử lý nước thải, nước cấp trong nuôi tôm.
• Tăng hàm lượng oxy hòa tan ở trong nước, giảm khí độc H₂S, NO₂, NH₃ nguy hiểm trên tôm.
• Tăng độ trong của nước, giúp tôm tăng khả năng bắt mồi, tăng đề kháng và sức chống chọi.
• PAC không gây ảnh hưởng tới các sinh vật dưới đáy và phù du ở trong đáy ao.
• Ức chế sự phát triển của tảo lam giúp cho tôm sinh trưởng và phát triển tốt.

Xu hướng sử dụng PAC trong tương lai sẽ gắn liền với công nghệ đo đục tự động và hệ thống bơm định lượng. Việc đưa PAC vào vận hành theo cơ chế bán tự động giúp tiết kiệm nhân công, ổn định liều lượng và hạn chế tối đa sai sót.