5 Loại thảo dược hỗ trợ điều trị bệnh đường ruột trên tôm

Trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm, bệnh đường ruột luôn là một thách thức lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất của đàn tôm. Bệnh này không chỉ gây ra tỷ lệ tử vong cao mà còn làm giảm sự phát triển và chất lượng tôm, dẫn đến thiệt hại kinh tế đáng kể cho người nuôi.

Để đối phó với bệnh đường ruột, nhiều người nuôi đã chuyển sang sử dụng các biện pháp tự nhiên và an toàn hơn, trong đó thảo dược được coi là một giải pháp hiệu quả và bền vững. Thảo dược không chỉ giúp cải thiện sức khỏe đường ruột của tôm mà còn tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ tiêu hóa.

Dưới đây là 5 loại thảo dược phổ biến được người nuôi tôm tin dùng trong việc hỗ trợ điều trị bệnh đường ruột, giúp bảo vệ đàn tôm và nâng cao hiệu quả nuôi trồng.

1. Cao Mộc Hoa Trắng (Holarrhena Antidysenterica Wall extract)

Cao Mộc Hoa Trắng (Holarrhena Antidysenterica Wall extract) được chiết xuất từ cây mộc hoa trắng, có tên khoa học là Holarrhena antidysenterica (Roxb. Ex Flem.) A. DC., thuộc họ Trúc đào (Apocynaceae).

Mộc hoa trắng được các chủ hộ chăn nuôi sử dụng để chữa và phòng tránh về các bệnh về đường tiêu hóa cho vật nuôi.

Mộc hoa trắng đem lại các dược lý tuyệt vời như: Thành phần chính có trong cây hoa Mộc hoa trắng chính là các alkaloid, trong đó có chứa những hoạt chất chính là conessin, 1 loại hoạt chất tác dụng mạnh với các loại khuẩn gây bệnh ở đường ruột.

So với 1 số mẫu thuốc thông thường hiện nay, thì Mộc hoa trắng có điểm cộng là có thể diệt tận gốc các amip và vi khuẩn độc hại trong đường ruột ở cả 2 thể, thể hoạt động và thể kén. Vì vậy, Mộc hoa trắng có thể ngăn chặn bệnh lây lan và tái phát trong thời gian ngắn.

Cao Mộc Hoa Trắng (Holarrhena Antidysenterica Wall extract) được chiết xuất từ cây mộc hoa trắng

Cao Mộc hoa trắng thường được sử dụng phối chung với thức ăn của vật nuôi gúp giảm tỉ lệ mắc bệnh và hỗ trợ chữa các bệnh về viêm đường tiêu hóa cực kỳ hiệu quả, Đó là lí do cao Mộc hoa trắng phổ biến và được nhiều hộ chăn nuôi biết tới hiện nay.

Khi sử dụng Mộc hoa trắng cần chú ý đến liều lượng sử dụng để có thể phát huy tối đa hiệu quả khi sử dụng:

• Đối với Gà: 15-45g cao khô Mộc hoa trắng/tấn cám.
• Đối với Lợn: 280-830g cao khô Mộc hoa trắng/tấn cám.

Riêng đối với thủy sản, đặc biệt là tôm, liều dùng cao mộc hoa trắng cho thủy sản như sau:

Phòng bệnh phân trắng:

• Trộn cho ăn: 20ml cao lỏng Mộc hoa trắng hoặc 20g cao khô mộc hoa trắng cho 1kg thức ăn, cho ăn xuyên suốt vụ nuôi.
• Tạt xuống ao: 1 lít cao lỏng Mộc hoa trắng cho 1000m3 nước.

Trị bệnh phân trắng:

• Trộn cho ăn: 20ml cao lỏng Mộc hoa trắng hoặc 20g cao khô mộc hoa trắng cho 1kg thức ăn, ăn liên tục từ 5 đến 7 ngày (giảm 50% lượng thức ăn trong quá trình điều trị).
• Tạt xuống ao: 2 lít cao lỏng Mộc hoa trắng cho 1000m3 nước.

Không chỉ tiêu diệt tận gốc các vi khuẩn gây hại cho hệ tiêu hóa, Mộc hoa trắng còn có tác dụng là bảo vệ các lợi khuẩn trong đường ruột cho vật nuôi. Vì thế các chủ hộ trang trại, chủ hộ chăn nuôi, chủ farm tôm, nhà máy sản xuất thuốc thủy sản, thức ăn thủy sản, thức ăn chăn nuôi lựa chọn Mộc hoa trắng là nguyên liệu sản xuất thức ăn góp phần giúp cho vật nuôi sinh trưởng tốt và khỏe mạnh.

2. Berberine | Chiết xuất cây Hoàng Liên (Coptis Teeta Wall extract)

Berberin hydroclorid là hoạt chất được chiết từ cây hoàng đằng (còn có tên là vàng đắng, hoàng liên…, tên khoa học là Coptis teeta), là một chế phẩm hoàn toàn từ thiên nhiên và tuyệt đối an toàn, không tồn dư trong vật nuôi như các loại thuốc kháng sinh trên thị trường hiện nay.

Berberin | Bột Hoàng Liên | Bột Hoàng đằng | Bột Vàng đắng

Một số công dụng của berberin như sau:

• Kháng sinh thảo dược tự nhiên, ít ảnh hưởng đến gan tụy, đường ruột cá/tôm khi điều trị.
• Ức chế nhiều loại vi khuẩn, nấm, nguyên sinh động vật gây bệnh cho cá/tôm.
• Ổn định đường ruột, giúp hấp thu nhanh dinh dưỡng.
• Tăng cường chức năng đường ruột, gan tụy.
• Ngăn chặn bệnh đường ruột, phân lỏng, phân trắng, đứt khúc đường ruột,…
• Phòng và hỗ trợ điều trị bệnh gan và phân trắng trên cá/tôm.
• Giúp hỗ trợ điều trị bệnh đứt ruột, phân lỏng do sự tác động của vi khuẩn gây bệnh EMS, giúp cá/tôm mau hồi phục sức khỏe.
• Dùng để phòng bệnh gan và phân trắng trong suốt quá trình nuôi tốt nhất.
• Cung cấp acid amin thiết yếu giúp cá/tôm tăng cường sức đề kháng.
• Hỗ trợ điều trị một số bệnh đường ruột.
• Giảm vi khuẩn có hại, cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giúp phát triển tốt, tăng sức đề kháng, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm bệnh.
• Chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan, ruột, giúp khỏe, phát triển tốt.
• Tăng cường hiệu quả các nhóm thuốc xổ, kháng sinh.
• Tăng cường sức đề kháng, hệ miễn dịch tự nhiên của cá/tôm.
• Hạn chế kháng thuốc, tồn lưu kháng sinh.
• An toàn và thân thiện môi trường.

3. Cao Lá Ổi | Chiết xuất Búp Ổi (Guava extract)

Cao Lá Ổi | Chiết xuất Búp Ổi (Guava extract) còn được gọi là chiết xuất búp ổi chuẩn hóa, là dòng nguyên liệu được sản xuất từ lá ổi, được sử dụng làm nguyên liệu cho sản xuất thực phẩm chức năng, nguyên liệu cho thực phẩm bổ sung, nguyên liệu làm mỹ phẩm, đồ uống.

Một nghiên cứu mới nhất của Dewi cùng cộng sự vào năm 2021, cho thấy tác động tích cực của chiết xuất búp ổi ở các nồng độ khác nhau khi trộn vào thức ăn nuôi tôm. Sau khi bổ sung cao lá ổi trong nuôi tôm vào thức ăn đối với hệ miễn dịch, hiệu suất tăng trưởng và khả năng chống lại vibrio trên tôm thẻ.

Cao Lá Ổi | Chiết xuất Búp Ổi (Guava extract)

Nghiên cứu bổ sung cao chiết búp ổi với nồng độ 0, 1, 5 và 10 g/kg thức ăn trong 28 ngày, tiếp tục nuôi tôm đến 56 ngày để đánh giá tăng trưởng. Thí nghiệm cảm nhiễm với V. parahaemolyticus cũng được thực hiện để đánh giá khả năng phòng bệnh cho tôm của cao chiết búp ổi.

Kết quả cho thấy bổ sung cao chiết búp ổi ở nồng độ 5g/kg thức ăn cho giá trị tổng tế bào máu, hoạt tính phenoloxidase, hoạt tính thực bào và sản sinh các phân tử oxy hóa cao nhất, đồng thời các protein có liên quan đến miễn dịch (lysozyme, superoxide dismutase, glutathione peroxidase, … ) cũng được biểu hiện.

Ngoài ra, tăng trưởng của tôm được bổ sung cao chiết ổi cũng cao hơn so với tôm đối chứng, tôm ở nghiệm thức bổ sung cao chiết ổi (5g/kg thức ăn) có tốc độ tăng trưởng cao nhất và hệ số tiêu tốn thức ăn thấp nhất. Sau cảm nhiễm với vi khuẩn V. parahaemolyticus, tỉ lệ sống của tôm được bổ sung cao chiết ổi (5g/kg thức ăn) đạt 72,27%, cao hơn so với các nghiệm thức còn lại.

Cụ thể kết quả nghiên cứu cho thấy rằng: Sau 56 ngày bổ sung thảo dược tốc độ tăng trưởng, tăng trọng của các nhóm tôm được bổ sung cao búp ổi cao hơn so với nhóm không bổ sung và cao nhất ở nghiệm thức cho ăn nồng độ 5g/kg thức ăn.

Như vậy, kết quả nghiên cứu cho thấy bổ sung cao chiết ổi có tiềm năng ứng dụng nhằm tăng cường miễn dịch không đặc hiệu, cải thiện tăng trưởng và phòng bệnh do V. parahaemolyticus trên tôm thẻ chân trắng

4. Cao Xuyên Tâm Liên | Chiết xuất Xuyên Tâm Liên (Andrographis Paniculata extract)

Vibrio alginolyticus (V. alginolyticus) là một trong những mầm bệnh chính gây tôm chết hàng loạt trên toàn thế giới, ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa năng lượng, đáp ứng miễn dịch và phát triển của tôm. Trong bối cảnh cấm sử dụng kháng sinh, việc phát triển một loại thuốc có thể bảo vệ tôm khỏi V. alginolyticus là rất cần thiết .

Cao Xuyên Tâm Liên | Chiết xuất Xuyên Tâm Liên (Andrographis Paniculata extract), một loại thuốc truyền thống được sử dụng trong y học Trung Quốc, có tác dụng sinh học đa dạng bao gồm chống vi khuẩn, chống oxy hóa, điều hòa miễn dịch.

Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã khảo sát ảnh hưởng của Chiết xuất Xuyên tâm liên đối với sự tăng trưởng, khả năng miễn dịch và khả năng chống nhiễm V. alginolyticus của tôm thẻ chân trắng Litopenaeus ( L. vannamei) và làm sáng tỏ các cơ chế phân tử cơ bản.

Cao Xuyên Tâm Liên | Chiết xuất Xuyên Tâm Liên (Andrographis Paniculata extract)

Bốn chế độ ăn được xây dựng bằng cách bổ sung Chiết xuất Xuyên tâm liên với liều lượng lần lượt là 0 g/kg (Đối chứng), 0,5 g/kg, 1 g/kg và 2 g/kg trong chế độ ăn cơ sở. Mỗi chế độ ăn được cho một nhóm ăn ngẫu nhiên với ba lần lặp lại tôm trong một thử nghiệm cho ăn kéo dài 4 tuần.

Kết quả cho thấy Chiết xuất Xuyên tâm liên trong chế độ ăn đã cải thiện hiệu suất tăng trưởng và chức năng miễn dịch không đặc hiệu của tôm. L. vannamei được nuôi bằng chế độ ăn của Chiết xuất Xuyên tâm liên cho thấy tỷ lệ tử vong thấp hơn sau khi bị thách thức bởi V. alginolyticus.

Nói chung, Chiết xuất Xuyên tâm liên thúc đẩy sự tăng trưởng và khả năng miễn dịch của L. vannamei , đồng thời bảo vệ tôm chống lại V. alginolyticus bằng cách điều chỉnh quá trình viêm và quá trình chết theo chương trình thông qua con đường phụ thuộc ROS-JNK.

Những kết quả này cải thiện sự hiểu biết về cơ chế bệnh sinh của nhiễm trùng V. alginolyticus và cung cấp manh mối cho sự phát triển của các loại thuốc hiệu quả chống lại V. alginolyticus.

5. Cao Cỏ Mực | Chiết xuất cây Nhọ Nồi (Eclipta alba Hassk extract)

Cao Cỏ Mực | Chiết xuất cây Nhọ Nồi (Eclipta alba Hassk extract) được chiết xuất từ cây cỏ mực hay còn gọi là cỏ nhọ nồi, hạn liên thảo, kim lăng thảo, mọc dại ở rất nhiều nơi trên đất nước ta. Đây là một thảo dược không những đem lại nhiều lợi ích sức khỏe tuyệt vời cho cơ thể mà còn được ứng dụng rất nhiều trong nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi gia súc – gia cầm và chăm sóc thú cưng.

Cao Cỏ Mực | Chiết xuất cây Nhọ Nồi (Eclipta alba Hassk extract) cũng được thử nghiệm khảo sát hoạt tính kháng khuẩn với 12 chủng vi khuẩn Vibrio spp. được phân lập từ 30 mẫu ruột tôm sú, thu từ sáu ao nuôi khác nhau. Thí nghiệm khảo sát hoạt tính kháng khuẩn của cao chiết cỏ mực được thực hiện ở các nồng độ 8, 16, 32, 64 và 128 μg/ml.

Hiệu quả kháng khuẩn ghi nhận ở 10/12 chủng vi khuẩn phân lập, trong đó nồng độ 8 μg/ml cho đường kính vòng kháng khuẩn đạt 30,3mm đối với chủng G5, chủng được xác định có tỉ lệ tương đồng 99% với V. parahaemolyticus (Đái Thị Xuân Trang & cs., 2015).

Cây cỏ mực có thành phần là kháng sinh tự nhiên, tuy nhiên để nguyên cây hoặc nếu có nghiền nhỏ ra thì tôm cũng không thể ăn được, cần phải sử dụng dạng chiết xuất thì tôm mới có thể dùng được. Cách dùng chiết xuất cỏ mực thì có nhiều cách, cụ thể:

• Ninh nhừ hoặc nấu chín cây cỏ mực, sau đó chắt lấy nước và trộn với thức ăn cho tôm ăn hoặc đem tạt xuống ao.
• Sử dụng Cao khô cỏ mực, pha với nước ấm, khuấy đều cho tan rồi trộn với thức ăn cho tôm ăn hoặc đem tạt xuống ao.
• Sử dụng Cao lỏng cỏ mực, trộn trực tiếp với thức ăn cho tôm ăn hoặc đem tạt xuống ao.

Liều dùng tham khảo:

• Trộn cho ăn: 10g cao cỏ mực cho 1 kg thức ăn.
• Tạt trực tiếp: 5 lít dịch lỏng cao cỏ mực cho 1000 m³ nước.

Kết luận